Çözülene Kadar

Annemle babam üniversitede tanıştı; ikisi de çok gençti, zamanın koşulları ağırdı. On sekiz günlükken anneannem, onlara bir nefes olsun diye beni kucağına aldı. Sonra ayrıldılar. Ben anneannemle kaldım. Beni bir daha kimseye vermedi. Dört kız büyütmüş, güçlü ve inatçı bir kadındı. Dedem evin sıcaklığı, ailenin çınarıydı. İkisi bana öyle derin bir sevgi verdi ki uzun süre anneannemi annem sandım.

Babam beni almak için yıllarca mücadele etti. Anneannemle boğuştu; nerede olsak gelip beni almak istedi. Anneannem hep bir adım öndeydi. Allem etti, kallem etti. Bir bakmışız Fatsa’dayız, hamamdayız. Bir bakmışız Trabzon yollarındayız. Bu kaçış aslında bir tatildi; ya da bu tatil aslında bir kaçıştı. Bir çocuk için korkunç olabilecek bu süreç, benim için bitmeyen bir maceraydı. Hayat Güzeldir’deki baba gibi, anneannem koca bir savaşı bana harika bir oyunmuş gibi yaşattı. Her seferinde bir yol buldu ve beni hiç bırakmadı.

Ondan iki şey öğrendim. Birincisi: Bir şeyi gerçekten istiyorsan, vazgeçmezsin. İkincisi: Aynı duruma başka bir yerden bakarsan, kavga bile oyuna dönüşebilir.

Çok sevdiğim Lale teyzem bana karne hediyesi olarak bir Commodore 64 aldı. O makineyle başlayan merakım, beni yıllar sonra kimsenin açamadığı bir kapının önüne getirdi.

Türkiye, 118 rehberlik hizmetlerini özelleştirme kararı almıştı. Lisansı birkaç kurum alabildi; biz bu yarışa son dakikada katılan, lisansı en son alan şirkettik. Kâğıt üzerinde en geriden başlıyorduk. Önümüzdeki şirketler iki yıldır operatörlerle arabağlantı savaşı veriyordu. Toplantılar, itirazlar, restleşmeler… Kapı bir türlü açılmıyordu.

Ben başka bir soru sordum: “Karşı taraf ne istiyor? Hepimiz nasıl kazanırız?” Kavga etmek yerine operatörlerin masasına oturdum, onların dilini konuştum, onların derdini dinledim. Tek tek hepsiyle anlaştım.

Ve en son gelen, ilk bitirdi. Türkiye’nin ilk 118 hizmetlerini çalışır hale getiren biz olduk. Karşı taraf da kazandı, biz de, insanlar da.

Sonra devler geldi. Reklamlarıyla bizi çok geride bıraktılar. Bir şey yapmak zorundaydım; başarısız olamazdık, insanlar bana güveniyordu. Verilere baktım ve kimsenin görmediği bir şey gördüm: Bankalar ve kurumlar bizi her gün binlerce kez telefonla arıyordu. Neden telefon? Neden birileri hattın başında oyalansın? Kurumsal web servis mimarisini kurdum. Artık insanlar değil, sistemler kendi aralarında konuşuyordu. Ve yeni bir dünya başladı: kurumsal web servisleri.

Derken genel müdür yardımcısı olarak görev aldığım şirketin yönetim ekibiyle IBM’e, San Francisco’ya gidiyorduk. On üç saatlik uçuşta sağ bacağım tutmaz oldu. Orada ancak bir gün kalabildim. Ertesi gün, acılar içinde, on üç saat boyunca kemer bile bağlayamadan ayakta Türkiye’ye döndüm. Sağ ayağımda kanama başlamış, ayağım felç olmuştu. Teşhis kondu: esansiyel trombositemi. Kanım çok çabuk pıhtılaşıyordu; her an pıhtı atabilirdi. Kanı sulandırsalar, kanama artacak ve ayağımı kaybedebilecektim. İki ateş arasındaydım. Ayağım kesilecek mi? Kurtulacak mıyım? Altı ay boyunca sağ ayağımı kullanamadım.

O günlerde, bu duyguların ortasında kendime sordum: Ben Fırat Nehri’ni görecektim. Taş Yol’da sürecektim, Karanlık Kanyon’dan geçecektim. Roma’ya gidecektim, Hindistan’ı görecektim.

Hayallerim yolun başında beni bekliyordu; ben ise bir yatağın kenarında yarım kalmıştım. Yarım bir bacak, yarım kalmış yollar, yarıda bırakılmış bir hayat… Hikâyem burada mı bitecekti?

Şükür ki ayağım kesilmedi. Bugün motosikletimin göstergesinde 250 bin kilometre yazıyor. “Kesilecek mi?” diye baktığım o bacakla, dünyanın çevresini altı kez dolaştım.

Hikâyem bitmemişti. Yeni başlıyordu.

İşten ayrıldım ve Tecmony’yi kurdum. Daha az çalışmadım; tam tersine, en az beş katı çalıştım. Beş yıl boyunca günde dört saat uyudum. Sıfırdan bir sistem kurmak kolay değildi; ama özgür olmanın bir bedeli vardı ve ben o bedeli seve seve ödedim. Neyi kurduğumu ise bir sabah, hiç beklemediğim bir anda anlayacaktım.

6 Şubat 2023, saat 04.17. Kahramanmaraş merkezli iki deprem on bir ili yıktı; resmî kayıtlara göre yalnızca Türkiye’de 53.537 kişi hayatını kaybetti.

Depremin olduğu sabah telefonum çaldı. Birlikte çalıştığımız bir kurum arıyordu. Bölgede telefonlar susmuş, SMS’ler gitmiyordu. On bin çalışanlarına ulaşmak, hayatta olup olmadıklarını öğrenmek istiyorlardı.

Bölgede, bir şekilde, ilk andan beri internet vardı. Elimizde de WhatsApp üzerinden mesaj gönderen bir sistem vardı. Böyle bir güne hazır değildik. Ama siyah komut ekranımı açtım ve on bin kişiye tek bir mesaj gönderdim:

İyi misiniz?

Ekran patır patır akmaya başladı. İstanbul’dan bakınca depremin boyutu o saatlerde henüz belli değildi. Mesajlar gidiyor, cevaplar dönmeye başlıyordu. Satırlar öyle hızlı akıyordu ki tek bir harfi bile seçmek imkânsızdı. Ve o akışın içinden bir kelime çıktı karşıma. Zamanı durduran, kanımı donduran, felaketin ciddiyetini bana en acı şekilde anlatan tek bir kelime:

ANNEM

Ne? Ne annesi?

Ekranı durdurdum. Karman çorman sistem mesajlarının arasında o satırı aradım, aradım… ve buldum:

Annemle arabada mahsur kaldık, yardım edin!

Neden o kelime? Binlerce satırın içinden neden tam da o?

Belki de on sekiz günlükken annesinin kucağından anneannesinin kucağına geçen bir çocuğun gözleri, o kelimeyi herkesten önce tanıyordu. Belki de bir kadının, sevdiği için dağları nasıl aşabileceğini anneannemden öğrenmiştim. Bilmiyorum. Ama o sabah o kelime, kalbimin tam ortasından geçti. O arabada bir anne vardı ve onun evladı vardı. Onları bırakamazdım. Tıpkı anneannemin beni hiç bırakmadığı gibi.

Beklemenin zamanı değildi. Yapay zekânın desteğiyle, yarım saat içinde bütün sistemi, tüm kurumların ücretsiz kullanabileceği bir yapıya dönüştürdüm. O artık tek bir kurumun değil, sesini duyurmak isteyen herkesin kapısıydı.

O an anladım: Kurduğum şey bir yazılım değildi. Karanlığın içinden yükselen bir sesin duyulabilmesi için açılmış bir kapıydı. On gün boyunca telefonlar sustu. On gün boyunca, sesini duyuramayanların sesi biz olduk.

Geriye baktığımda noktalar birleşiyor. Anneannem bir krizi bana oyun gibi yaşatmıştı. Ben de aynı şeyi yaptım: Duvara değil kapıya baktım. Kavgaya değil ortak kazanca baktım. Kayba değil fırsata baktım.

İnanıyorum ki vazgeçmeyen, istediğine odaklanan ve olaylara farklı açıdan bakan biri, sadece kendisi için değil herkes için kazanır.